Muhammet Ali Sarı yaptığı bir araştırmada Çaykara’da kemençe ve kavaldan önce tulumun kullanıldığını ortaya koydu.
Tarihte; gerek Agathias’yn notlarynda, gerek M.Ö. 764 yılında Urartu kralı olan, Sarduri II’nin dönemine ait kitabelerden yola çıkılarak varılan tezlerde, gerekse Plinius’un, Timosthenes’i referans olarak göstererek aktardığı rivayetlerde; uzun asırlar bölgede varlığını koruyabilmiş Kolha uygarlığı, Trabzon ili sınırlarında ağırlıklı olarak Of ve Sürmene’de yoğunlukta bulunmaktaydı.
Yalnız bu kültürün Of ve Sürmene’de bazı Lazoğlu lakaplı aileler ve yakın zaman Osmanlı dönemine ait tapu tahrir kayıtlarında mübadele öncesi Of ve Sürmene’den yüzlerce Hristiyan Laz ailenin Yunanistan’a mübadil olarak gönderilmelerinin dışında da bazı kültürel izler olmalıydı.
Batum-Pazar arasında devam eden bu kültüre ait bir takım izleri yöremizde de bulabilme adına yaşlılarımızı dinlemekten başka bir seçeneğim yoktu. Çünkü yöremize ait tarih, büyük bir kısmı itibariyle eksik olmakla beraber, kayıt altyna alınan tarihi bilgiler de daha çok nüfus ile alakalı klasik istatisliklerden ibaretti. (daha&helliip;)
